Je immuunsysteem en voedselovergevoeligheden

Je immuunsysteem en voedselovergevoeligheden

Je immuunsysteem wordt ook wel afweersysteem genoemd. Dit afweersysteem beschermt het lichaam onder andere tegen ‘binnendringers’ die door je lichaam als schadelijk gezien worden, zoals bacteriën en virussen (denk aan het griepvirus of het coronavirus). Om je lichaam te kunnen verdedigen is het essentieel dat afweercellen deze indringers herkennen en onschadelijk kunnen maken.

Het immuunsysteem en voeding
Het immuunsysteem kan heftig reageren op voeding. Dit herken je aan de directe en snelle vorming van IgE-antilichamen, een acute allergische reactie. In de volksmond ‘allergie’ genoemd. Het immuunsysteem kan ook op een andere, langzamere manier reageren met de vorming van IgG-antilichamen. De reactie is dan niet acuut, maar symptomen merk je vaak pas na enkele uren tot dagen.

Een IgG-allergie wordt ook wel een ‘voedselovergevoeligheid’ genoemd. Hierbij ontstaan IgG-antilichamen tegen diverse voedingsstoffen. Deze antilichamen maken de schadelijke binnendringers (in dit geval een bepaalde voedingsstof) onschadelijk. Bij de afbraak van deze IgG-antilichamen ontstaan ontstekingsstoffen.

Het blijven eten van voedingsmiddelen die het immuunsysteem laten reageren met IgG-antistoffen, zorgt voor een continue aanmaak van ontstekingsstoffen. Dit zal dan ook leiden tot een chronisch ontstekingsproces en daar bijbehorende klachten. De klachten die optreden bij een IgG-voedselovergevoeligheid worden veroorzaakt door de heftige reactie van het immuunsysteem en de onstekingsprocessen die gepaard gaan bij de afbraak van IgG-antistoffen (immuuncomplexen). Klachten die hiermee geassocieerd worden zijn o.a.: luchtwegklachten, vermoeidheid, energie klachten, slaapproblemen, ADD/ADHD, eczeem en huidklachten, chronische vermoeidheid, fibromyalgie, hoofdpijn/migraine, darmklachten, prikkelbaar darmsyndroom en gewrichtspijn. Bovendien heeft het een negatieve invloed op het functioneren van het algehele immuunsysteem.

Risicofactoren voor het ontstaan van een voedselovergevoeligheid (op latere leeftijd) zijn: een ‘leaky gut’ (verhoogde doorlaatbaarheid van de darm), een slechte voedselvertering, dysbiose (verstoring van de bacteriehuishouding/flora) in de darm, gebrek aan nutriënten in de voeding, een ongezond voedingspatroon, (regelmatig) gebruik van antibiotica of maagzuurremmers, erfelijkheid, dagelijks gebruik van alcohol en een combinatie van deze.

Het darmsysteem en de barrièrefunctie van de darm
Het immuunsysteem van de darm is het grootste immuunsysteem van het hele lichaam. Meer dan 80% van de immuun afweerreacties vinden hun oorsprong in de darm. De darm zorgt voor een bijna onoverwinnelijke barrière voor bacteriën, virussen en andere ziekteverwekkers en een barrière tegen vreemde eiwitten uit voedsel. Voedingsmiddelen hebben een buitengewone tolerantie, op voorwaarde dat ze correct worden verteerd en het intacte darmslijmvlies passeren op de geplande manier, namelijk door de darmcellen. Een intacte darmbarrière is dus de sleutel voor tolerantie. Deze darmbarrière zorgt ervoor dat alles wat niet door de darmwand heen moet worden opgenomen, buiten blijft.

Er is een verband tussen de barrièrefunctie van het darmslijmvlies en voedselovergevoeligheden. Het maagdarmkanaal is verantwoordelijk voor het reguleren van het verkeer tussen de omgeving en het lichaam (binnen & buitenwereld). De ‘Tight junctions’ (kleine opname kanaaltjes in het darmslijmvlies) reguleren de doorlaatbaarheid van de darmbarrière en zijn verantwoordelijk voor het selectief transporteren van gunstige en mogelijk schadelijke moleculen tussen de omgeving en het lichaam. Disfunctie van deze tight junctions wordt ook wel ‘leaky gut’ genoemd, waarbij ongewenste stoffen door het darmslijmvlies de bloedbaan kunnen bereiken. Voedsel dat correct door de darmcellen gaat wordt geaccepteerd door het immuunsysteem, voedingscomponenten die onbedoeld tussen de darmcellen (tight junctions) in de beschadigde darmwand doorglijden kunnen door het lichaam worden gezien als gevaarlijk of ongewenst. Een ‘leaky gut’, een beschadiging van het darmslijmvlies, kan ontstaan door gifstoffen uit voeding en omgeving, chronische ziekten, stress en medicatie.

De balans tussen darmbacteriën
Een gezond maag-darmkanaal bevat allerlei verschillende bacteriën, de verhouding tussen ‘goede’, ‘neutrale’ en ‘slechte’ bacteriën zorgt voor een gezond of ongezond evenwicht in de darm. ‘Goede’ en ‘neutrale’ darmbacteriën hechten zich aan darmwandreceptoren op het darmslijmvlies en zorgen o.a. voor hernieuwing van darmcellen/het darmslijmvlies en hebben een positieve invloed op het immuunsysteem. Een gezonde darmflora is dan ook noodzakelijk voor een goede spijsvertering, een gezond darmslijmvlies en een evenwichtig immuunsysteem.

Conclusie
Bij een verhoogde permeabiliteit van de darm (leaky gut), kunnen bepaalde (voeding)stoffen die de darmwand (nog) niet moeten passeren, deze toch ongewenst passeren. Het immuunsysteem ziet een specifieke ongewenste (voedings)stof daardoor als lichaamsvreemd/schadelijk en produceert IgG-antistoffen tegen die (voedings)stof. Specifieke IgG-antilichamen in het bloedserum voor een bepaald voedingsmiddel wijzen daardoor op de aanwezigheid van een immunologische reactie tegen dit voedingsmiddel (in de volksmond voedselovergevoeligheid). IgG-antilichamen worden door aflopende ontstekingsprocessen verwerkt. Deze processen kunnen de oorzaak zijn van een veelvoud aan klachten.

Een bloedtest naar IgG-antistoffen, (tijdelijke) eliminatie van de voedingsmiddelen waar het lichaam IgG-antistoffen tegen aanmaakt & herstel van de darmflora en het darmslijmvlies kan een uitkomst zijn voor mensen die lijden aan klachten gerelateerd aan een IgG-voedselovergevoeligheid. Zie ook deze uitgebreide tabel voor meer informatie over de klachten n.a.v. een IgG-voedselovergevoeligheid.

 

 

Referenties

Website natuurdiëtisten artikel voedselallergie type IgG
Website natuurdiëtisten artikel natuurlijke remming ontstekingen
Boek; ik heb er mijn buik van vol, Marijke de Waal Malefijt (uitgeverij Schors 2011).
v. Dissel, J. & v. Ham, M (2018). Het afweersysteem en infectieziekten. Nemo kennislink.
European Federation of Immunological Societies (2009). Je Wonderbaarlijke Immuunsysteem. NVVI